Publikacje powrót na listę
Geneza i tradycje rosyjskiej muzyki organowej
 


Jan Bokszczanin

"Geneza i tradycje rosyjskiej
muzyki organowej"

Wydanie: Warszawa 2000

ISBN 83-916413-0-9








Wstęp:
Niniejszą pracę postanowiłem poświęcić tematowi rosyjskiej muzyki organowej, który w literaturze polskiej nie został do tej pory kompleksowo opracowany. Starając się z jednej strony ukazać rozwój tradycji muzyki organowej w Rosji w ujęciu historycznym począwszy od pierwszych świadectw istnienia organów na Rusi Kijowskiej aż po dni dzisiejsze, z drugiej strony poruszę także zagadnienia dotyczące budownictwa organowego w Rosji z udziałem czołowych firm europejskich; wspomnę też o kompozytorach, których twórczość „zahaczyła” o muzykę organową. Bo przecież niezbyt powszechnie wiadomo, że tacy znani kompozytorzy jak Aleksander Głazunow, Cèsar Cui, Siergiej Lapunow, Michaił Glinka czy Dymitr Szostakowicz pisali solowe utwory na organy, albo że Czajkowski, Skriabin, Rachmaninow, Greczaninow i w końcu Chaczaturian w swoich partyturach umieszczali partie organów.
Kwestia muzyki organowej w Rosji jest niezwykle intrygująca przede wszystkim z tego względu, że w przeciwieństwie do krajów europejskich organy w Rosji nie miały żadnego związku z liturgią, lecz były instrumentem typowo świeckim, służącym początkowo do urozmaicania zabaw na dworze książęcym i carskim, a w dobie Romantyzmu i w naszych czasach, instrumentem koncertowym. Taka sytuacja ma swoje źródła w fakcie, że po rozłamie pierwotnej doktryny i struktury Chrześcijaństwa Ruś przyjęła wiarę prawosławną, w liturgii dopuszczającą jedynie udział głosów wokalnych.
Chciałbym także, aby praca ta, obejmująca swoją tematyką również problematykę utworów organowych, stała się dla polskich organistów impulsem do poznawania rosyjskiej muzyki organowej z całym godnym jej, głębokim zainteresowaniem.
Praca ta powstała na bazie wielu artykułów rosyjskich muzykologów z różnych pokoleń, a przede wszystkim wspaniałej książki L. Rojzmana, w której poruszył on całą gamę interesujących mnie tematów, dotyczących instrumentów, organistów i kompozytorów, oraz muzyki powstałej na organy. Dużą część informacji dotyczących budownictwa organowego w Rosji zaczerpnąłem także z następujących książek: H.-J. Schuke: "Orgelbauer aus der DDR in der Sowjetunion", oraz W. Walker-Meyer: "Orgelbau und Orgelbaugeschichte in Rußland".


SPIS TREŚCI:

Wstęp

Rozdział I: Bizantyjskie początki muzyki organowej
na Rusi Kijowskiej

Rozdział II: Rozwój sztuki organowej w Rosji
od w. XIV do końca w. XVII

Rozdział III: Okres rozkwitu kultury organowej w Rosji w czasach Piotra I do epoki Romantyzmu

Rozdział IV: Romantyzm – „złoty wiek” muzyki organowej w Rosji
- W kręgu Glinki
- Rosyjska organowa szkoła pedagogiczna
- Budownictwo organowe
- Życie muzyczne – wykonawstwo, publicystyka

Rozdział V: Radziecka muzyka organowa

Bibliografia

Aneks I: Ilustracje

Aneks II: Dyspozycje

Aneks III: Spis wybranych organów wybudowanych w Rosji
i Związku Radzieckim